على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

40

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

آگيش ( gic ) ص . پ . معلق و آويخته . و چنگ در چيزى زده . و دراز كرده . آگيشيدن ( gicidan ) ف ل . پ . اندر اويختن . و ف م . : آويختر و دراز كردن . و چنگ در چيزى زدن . آگيلون ( gilun ) ا . پ . پارچهء دمشقى ابريشمى و گلدار . آگين ( gin ) ص . پ . مالامال و پر و آغشته و انباشته . و فربه و سمين . و عنبر آگين : پر از عنبر . آل ( l ) ا . پ . قسمى از ماهى . و نهنگ . و بيمارى كه در زنان زائو در ايام نفاس عارض مىگردد . و نام ريشهء درختى كه در رنگرزى و در طب استعمال مىكنند . و مكر و فريب و غدر . و دام . و جاى بلند . و سير و رفتار تند و تيز . و فرورفتگى نيزه . و ص . زرد سرخ رنگ . و گلگون و عنابى رنگ . و درخشان و تابان . و آل شيراز ا . : شراب . و آل معصفر : ص . آتشى . و گلگون . آل ( l ) ا ج . پ . - مأخوذ از تازى - اهل و عيال . و آل سلطانى : خانوادهء سلطنت . و آل غدر : مردمان نمك به حرام و غدار . و آل عثمان ج ا خ : پادشاهانى كه از نژاد عثمان خان در روم سلطنت مىكردند . آل ( l ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - نگين پادشاهى . و سكه . و امضاء پادشاه . آل ( l ) ا ج . ع . اهل و عيال ج : اوال . و نيز آل . ج آلة . آلاء ( l ) ع . ج الى ( aly ) و ( ely ) و ( al ) و ( el ) و الو ( lu ) . آلا ( l ) ص . پ . سرخ نيم‌رنگ . و آلوده و آلوده شده . و آلوده‌كننده . و در اين صورت هميشه مركب با موصوف استعمال مىشود . آلات ( l t ) ع . ج آلة آلات ( l t ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - ادوات و افزار و اسباب . و رخت و متاع و سامان و ساز . و اسلحه . آلار ( l r ) ا خ . پ . نام مخترع مذهبى . آلاريان ( l ri n ) ج ا خ . پ . پيروان و مابعين آلار . آلاس ( l s ) ا . پ . زغال و انگشت . آلاف ( l f ) ع . ج الف . آلاكلنگ ( l - kolang ) ا . پ . بازى اطفال و اورك . آلاكلنگ ( l kolang ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - ذراريح . آلاله ( l le ) ا . پ . لالهء سرخ و شقايق . آلام ( l m ) ج الم . آلان ( l n ) ا خ . پ . نام كشور و يا شهر و يا قلعه‌اى در تركستان . آلانه ( l ne ) ا . پ . باز . و آشيانهء آن . و حلقه‌اى كه بواسطهء آن در بسته مىشود . و سايه . و كلاغ و زاغ . آلاو ( l v ) ا . پ . آتش شعله‌ناك . و شعلهء آتش . آلاوه ( l ve ) ا . پ . ديگدان . و جايى كه در آن آتش روشن كنند . و دو پارچه چوب بازيچهء كودكان يكى بزرگ باندازهء سه وجب و ديگرى كوچك باندازهء يك قبضه . آلاى ( l y ) ص . پ . آلوده و ملوث . و آلوده‌كننده . و هميشه مركب با موصوف استعمال مىشود . آلايش ( l yec ) م ح . پ . آلائيدن . و ا . لوث و ناپاكى و پليدى . و پوسيدگى . و نجاست و آلودگى . آلائيدن ( l idan ) ف ل . پ . شوريدن و آلوده شدن . و ف م . پليد كردن و ملوث كردن و ناپاك كردن و برهم زدن و آميختن و آلوده كردن . آلپ ( lp ) ا خ . پ . باصطلاح جغرافيا سلسلهء جبال عظيمى را گويند كه واقع است در ما بين خط استوا و قطب شمال و يك عصابهء عريض منحنى كه طول آن 1000 كيلومتر و عرض متوسطش 200 كيلومتر است از اين سلسلهء جبال خارج شده و امتداد مىيابد از بحر الروم در حوالى نيس تا بدانوب نزديك وينه . و عموما بطور طبيعى اين سلسله جبال بسه قسمت منقسم مىگردد : سلسلهء آلپ غربى ، سلسلهء آلپ مركزى و سلسلهء آلپ شرقى . هر يك از اين قسمتها نيز به چندين شعبه منشعب مىشود . آلپ غربى كه بهترين قسمتهاى آنست ممتد مىشود در فرانسه و ايطاليا و سويس و آلمان و اطريش . و مرتفعترين قله‌هاى سلسلهء جبال آلپ كوه سفيد است كه ارتفاع آن 4810 متر مىباشد . امروز بوسيلهء دو تونل از كوه آلپ عبور مىكنند و ايطاليا بوسيلهء اين دو تونل با سويس و فرانسه مرتبط شده است . آلة ( lat ) ا . ع . چوب خيمه . ج : آل و آلات . و شدت . و حالت يقال هو بآلة سوء . و جنازه . و دست‌افزار . ج : آلات . آلت ( lat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اوزار و ابزار و افزار و دست‌افزار و اسباب . و سامان و رخت و ساز . و آلت تناسل و وشنگه و وشكنه . و آلت تناسل نرينه را فز و فزار نيز گويند . و باصطلاح نجارى چوبهاى مربع مستطيل تراشيدهء دراز و يا كوتاه كه در ساختن پنجره به كار مىبرند . و آلت مردى : ذكر . و آلت حرب : سلاح جنگ . آلت ( lot ) ص . پ . گنده و جسيم و فربه و ا . نشستنگاه و پشت مازه و سرين . آلت‌شناس ( lat - cen s ) ص . پ . صلاح‌شناس .